BLOG

İş Sağlığı ve Güvenliği Nedir?

Uluslararası Çalışma Örgütü ( ILO) ve Dünya Sağlık Örgütü ( WHO) tanımlamasına göre iş sağlığı “bütün mesleklerde çalışanların bedensel, ruhsal ve sosyal yönden iyilik hallerinin en üstün düzeyde tutulması, sürdürülmesi ve  geliştirilmesi çalışmalarından oluşur. Öte yandan iş güvenliği çalışanların iş ve iş yerinde karşılaştıkları tehlikelerin bertaraf edilmesi, bu mümkün değilse azaltılması için getirilmiş yükümlülüklere ait teknik kurulların bütününü ifade eder.

Iş güvenliği daha çok çalışanın yaşamına ve vücut bütünlüğüne yönelik risklerin ortadan kaldırılmasını hedefler.Bu tanımlardan hareketle iş sağlığı güvenliğinin aslında birbirini tamamlayan kavramlar olduğu söylenebilir.Sağlık alanında yapılan iyileştirmeler çalışanların genel afiyet durumlarını düzelterek tehditlerin izole edilmesini sağlarken iş güvenliğinin geliştirilmesi açıktır ki iş kazalarının ve mesleki hastalıkların önüne geçecek ve böylece iş sağlığına katkıda bulunacaktır.

Tarihsel olarak bakıldığında iş sağlığı ve güvenliği kavramlarının geçmişinin endüstri devrimini takip eden yıllarda ortaya çıktığı görülmektedir.Bu devrim sosyo-ekonomik açıdan devasa değişiklikleri beraberinde getirirken aynı zamanda iş kazalarında ve mesleki hastalıklarda yükselişe neden olmuştur. Çalışanın sağlığı ve güvenliği konusu emek kaybı nedeniyle iktisadi bir mesele olduğu kadar etik ve sosyal bir problem biçiminde önemini arttırmıştır.

1800'lü yıllarda İngiltere'de bu yönde bir takım düzenleme çalışmaları olmuşsa da esas ilerlemeler II. Dünya Savaşı sonrasında ortaya çıkan refah devletiyle birlikte meydana gelmiştir. İş sağlığı ve güvenliği ulusal ve milletlerarası gündemde üst sıralara tırmandıkça bu kavramlara insani boyutlar eklenmiştir.

Ülkemiz açısından sanayileşmenin geçmişi daha eskilere gitmesine karşın 80'li yıllardan sonra hızlanması ve uluslararası sisteme dahil olma çalışmaları çalışanların problemlerinin gündeme gelmesini kolaylaştırmıştır. 21. asırda ivme kazanan isg çalışmaları neticesinde Türkiye'de Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı başta olmak üzere Sağlık Bakanlığı, İşçi ve İşveren Sendikaları ve Meslek Odaları konunun tarafı haline gelmişlerdir.

Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) rakamlarına göre dünyada her yıl yaklaşık; 2.050.000 kişi iş kazaları ve meslek hastalıklarından dolayı hayatını kaybediyor. Her gün yaklaşık 6.000 kişi iş kazası ve meslek hastalıkları nedeniyle yaşamını yitiriyor. Yıllık toplamda 350.000 kişi iş kazası, 1.700.000 kişi ise meslek hastalıklarından yaşamını yitiriyor. Her yıl 270.000.000 iş kazası meydana geliyor ve 160.000.000 kişi meslek hastalıklarına yakalanıyor.

Her yıl zehirli maddelerden dolayı 438.000 işçi yaşamını yitiriyor ve dünyada meydana gelen cilt kanserinin % 10'unun işyerlerinde zehirli maddelerle temas yüzünden oluştuğu belirtiliyor. Her yıl asbest yüzünden 100.000 kişinin yaşamını yitirdiği tahmin ediliyor.

International Labour Organization

Uluslararası Çalışma Örgütü

1919 yılında kurulmuş olan Uluslararası Çalışma Örgütü ( ILO), insan haklarının, sosyal adaletin ve çalışma haklarının iyileştirilmesi için çalışan bir Birleşmiş Milletler ihtisas kuruluşudur.Türkiye ILO’ya 1932 yılında üye olmuştur.ILO Ankara ofisi ise 1976 yılında açılmıştır.Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ve sosyal ortakların girişimiyle Türkiye hükümetinin ILO’ya Oran’daki diplomatik alanda tahsis ettiği arsada ILO Ankara Ofisi ve Enformasyon Merkezi inşa edilmiş ve 2001 yılında hizmete girmiştir.

ILO Ankara Ofisi ILO’yu Türkiye’de temsil etmeyi, Türkiye’de uluslararası çalışma standartlarının uygulanmasını izlemeyi, teknik işbirliği program ve projelerini uygulamayı, Türkiye hakkında veri toplamayı ve toplanan verileri değerlendirmeyi ve Enformasyon Merkezi aracılığıyla kamuoyuna ILO yayın, belge ve dökümanları sunmayı, yayın satış programını yürütmeyi hedeflemektedir.

http://www.ilo.org

World Health Organization

Dünya Sağlık Örgütü

Birleşmiş Milletler sistemi içinde yönetmelik ve sağlık için koordine makamı WHO ( Dünya Sağlık Örgütü). Küresel sağlık konularında liderlik sağlayarak sağlık araştırma gündemini şekillendirme, norm ve standartların belirlenmesi, kanıta dayalı politika seçeneklerini belirleyen, ülkelere teknik destek sağlama ve sağlık trendlerini izleme ve değerlendirilmesinden sorumludur.21.yüzyılda, sağlık gerekli bakım ve uluslarüstü tehditlere karşı toplu savunma adil erişimi içeren, ortak bir sorumluluktur.

http://www.who.int

Kabul Edilen Standart Tanım

İşyerlerinde işin yürütülmesi sırasında, çeşitli nedenlerden kaynaklanan sağlığa zarar verebilecek koşullardan korunmak amacıyla yapılan sistemli ve bilimsel çalışmalar “i̇ş sağlığı ve güvenliği” kavramı ile açıklanıyor ve üç amaç tanımlanıyor;

1.Çalışanları Korumak: i̇ş sağlığı ve i̇ş güvenliği çalışmaların ana amacını oluşturur. Çalışanları işyerinin olumsuz etkilerinden korumak, rahat ve güvenli bir ortamda çalışmalarını sağlamak, başka bir ifade ile çalışanları iş kazaları ve meslek hastalıklarına karşı koruyarak ve beden bütünlüklerinin sağlanması amaçlanmaktadır.

2.Üretim Güvenliğini Sağlamak: Bir i̇ş yerinde üretim güvenliğinin sağlanması beraberinde verimin artması sonucunu doğuracağından özellikle ekonomik açıdan önemlidir. İş yerinde çalışan i̇şçilerin korunmasıyla meslek hastalıkları ve iş kazaları sonucu ortaya çıkan iş gücü ve iş günü kayıpları azalacak, dolayısıyla üretim korunacak ve daha sağlıklı ve güvenli çalışma ortamının işçiye verdiği güvenle  iş veriminde artma olacaktır.

3. İşletme Güvenliğini Sağlamak: İşyerinde alınacak tedbirler ile, i̇ş kazalarından veya güvensiz ve sağlıksız çalışma ortamından dolayı doğabilecek makina arızalarının ve devre dışı kalmaları, patlamalar, yangın gibi işletmeyi tehlikeye düşürebilecek durumlar ortadan kaldırılacağından işletme güvenliği sağlamış olur.

 

 

 

 

 

Kaynak: İstanbul Büyükşehir Belediyesi,  Günlük Hayatımız ve İş Sağlığı Güvenliği Rehberi ,İBB Basımevi, İstanbul 2016, Sayfa : 34-35