BLOG

Türkiye'nin İsg Karnesi

SGK İstatistiklerine göre 2007 yılında yaşanan iş kazalarının yüzde 5’i kadın çalışanlarda meydana gelmiştir.İş kazası sıklığı erkeklerde binde 10,3 iken, kadın çalışanlar için binde 2,3’tür.Erkekler için her 100 kazadan yaklaşık 2’ si iş görememezlikle ve 1,3’ü ölümle sonuçlanırken, kadınlar için bu oran sırasıyla 1 ve 0,3 olarak gerçekleşmiştir.

TÜİK’in aynı dönemi inceleyen “ İş kazaları ve işe bağlı sağlık problemleri “ başlıklı araştırmasına göre son 12 ay içinde istihdam edilen kadınların yüzde 3’ü çalıştığı işe bağlı bir rahatsızlık geçirirken, erkeklerde bu oran yüzde 3,9 olarak gerçekleşmiştir.Aynı araştırmanın sonuçlarına göre kadınlarda iş kazası hızı binde 13’tür.Bu oran SGK’nın aynı döneme ait verisinin ( binde 2,3) yaklaşık 6 katıdır.

SGK verilerinin istihdam edilen kadınların yaklaşık üçte birine ait veriler olduğunu ve enformel sektörde çalışan kadınların sağlığına ilişkin bilgileri içermediğini vurgulamaktadır.Araştırma, kadınların iş kazası ve meslek hastalıkları açısından özellikle erkeklere göre daha küçük hızlara sahip olmasına ilişkin, “ Bu durum kadınların daha az riskli iş kollarında çalışmalarından kaynaklanıyor gibi değerlendirilse de, kayıt dışı çalışmanın yaygın olması nedeniyle, bildirim eksikliğine bağlı olarak da ortaya çıkmaktadır” değerlendirmesini yapmaktadır.

Değişen İşgücü Yapısı

1975 yılında Türkiye’de toplam işgücü ( 12 yaş ve üzeri) 15,2 milyonu buluyordu.Bu işgücünün %60’a yakın bir bölümü tarım kesiminde , %14’ü sanayide, yaklaşık % 5’i inşaat ve %22 kadarı da hizmet sektöründe istihdam ediliyordu.1990 yılında ise toplam işgücü 19,3 milyon olmuştur ( 18,2 milyonu 15 yaş ve daha yukarı yaşlardaki kişilerden oluşmaktaydı). Sektörel dağılıma gelince; tarımın payı %46, sanayinin payı %15, inşaat payı %5 ve hizmet sektörünün payı da %33 civarındaydı.

2000 yılına gelindiğinde işgücünün %34’ünden biraz fazlası hala tarım sektöründe, %40 pay ile hizmetler kesimi en öne çıkmıştır.Sanayinin payı %18, inşaat sektörünün payı da % 6 idi.

Artan Kadın Yoğunluğu

Hizmet sektöründe kadın yoğunluğu dikkat çekici biçimde artmış ve yüzde 13’ten yüzde 17’ye yükselmiştir. 1990 yılında kadın çalışanlar ticari hizmetlerdeki işgücü içinde yüzde 28"lik. kamusal ve kişisel hizmetlerdeki işgücü içinde ise yüzde 19’luk paya sahiptiler.

On yıl sonrasına bakıldığında bu oranlar sırasıyla yüzde 30 ve 27’dir.

İmalat sanayindeki istihdamda kadınların payı ise yüzde 18-19 civarında sabit kalmıştır. Henüz hayli gerilerde olsalar bile kadınlar beyaz yakalı işlerde de ilerleme sağlamışlardır. Devlet Personel Dairesi Başkanlığı tarafından 1994 yılında yapılan bir araştırmaya göre. kamu kesimindeki genel yöneticilerin yüzde 92.4'ü erkektir.

ÇALIŞMA HAYATIYLA İLGİLİ BAZI NOTLAR

İşgücüne Katılım Oranı

Dünya genelinde işgücüne katılım oranı son 10 yılda yüzde 0,8 oranında gerilemiştir.Kadınların işgücüne katılımında gerileme son 10 yılda yüzde 0,2; erkeklerde ise yüzde 1,5 olmuştur.2009 yılı itibariyle dünya ölçeğinde çalışma yaşındaki erkek nüfusun yüzde 77,7’si işgücüne katılırken, kadın nüfusta bu oran yüzde 51,6 olarak gerçekleşmiştir.

İstihdam Oranı

Dünya genelinde istihdam oranı son 10 yılda yüzde 0.7 gerilemiştir.

Kadınların istihdam oranı 2004- 2008 yılları arasında yüzde 47.9'dan yüzde 48.6'ya yükselmiş ancak küresel krizin etkilerinin ağır biçimde hissedildiği 2009 yılında  bu oran yüzde 48.6'dan yüzde 48’e düşmüştür.

İşsizlik Oranı

Dünyada işsizlik oranı 1999 yılı itibariyle yüzde 6.4 iken bu oran 2007 yılına gelindiğinde yüzde 5,7’ye kadar düşmüştür. Ancak küresel kriz nedeniyle dünya genelinde işsizlik oranı 2008'de yüzde 5.8'e. 2009.da ise yüzde 6.6'ya yükselmiştir

Sağlık Algısı

2008 Türkiye Sağlık araştırmasına göre kadınların erkeklere oranla daha fazla hastalık / sağlık sorunları yaşadığı görülmektedir.

Sosyal Güvenlik

1989 yılı itibariyle Türkiye'de istihdam edilen kadınların yüzde 83'ü esas işlerinden dolayı herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna kayıtlı değilken, bu oran 1999'a gelindiğinde yüzde 75’e, 2008’e gelindiğinde ise yüzde 58’e düşmüş. 2009 yılında da bu oran yüzde 58 olarak gerçekleşmiştir

Kayıt Dışı Çalışma

Kadınların kayıt dışı istihdamının azalması eğilimi yüzde 58 gibi yüksek bir düzeydedir. Erkeklerde ise bu oran yüzde 38’dir. Dahası ücret ya da yevmiye karşılığı çalışan kadınlar için de kayıt dışı istihdam oranı 20 yılda değişmemiş, yüzde 27 oranını korumuştur.

 

 

 

 

 

Kaynak: İstanbul Büyükşehir Belediyesi,  Günlük Hayatımız ve İş Sağlığı Güvenliği Rehberi ,İBB Basımevi, İstanbul 2016, Sayfa : 38-39