Tehlikeler ve Riskler

Çalışma hayatı, insan güvenliğini tehdit eden unsurları barındıran pek çok tehlike ve risk içermektedir.Bu risk ihtimalleri ve tehlike durumları doğrudan çalışanları etkilemekte beraber dolaylı olarak işverenleri ve en umumi manada Tütkiye ekonomisine zarar verebilmektedir.

2012 yılında çıkan İş Sağlığı ve Güvenliği Yasasıyla birlikte işverenin mesleki risklerinin önlenmesi amacına yönelik olarak eğitim ve bilgi verilmesi dahil her türlü tedbiri alması, organizasyonu yapması, gerekli araç ve gereci sağlaması, sağlık ve güvenlik tedbirlerinin değişen şartlara uygun hale getirilmesi ve mevcut durumun iyileşmesi için çalışmalar yapması şart koşulmuştur.Aynı kanunun 19.maddesinde çalışanlar iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili aldıkları eğitim ve işverenin bu konudaki talimatları doğrultusunda kendilerinin ve hareketlerinden veya yaptıkları işten etkilenen diğer çalışanların sağlık ve güvenliklerini tehlikeye düşürmemekle yükümlü kılınmışlardır.

Aynı düzenlemede tehlikeden kaynaklanacak kayıp, yaralanma ya da başka zararlı sonuç meydana gelme ihtimali şeklinde ifade edilen risk etkenler bakımından fiziksel, kimyasal, biyolojik ve psikososyal olarak kategorize edilmiştir.

Fiziksel etmenlerden kasıt iş yerinde bulunan gürültü, titreşim, termal konfor (nem, sıcak, soğuk, ısıtma, havalandırma ve aydınlatma), çeşitli ışınlar ve basınçtır. Aşırı gürültüye maruz kalmak işitme kaybına sebebiyet verebilirken radyasyon ışınları daha hızlı zararlar verebilmekte ve daha yoğun önlemler gerektirmektedir.

Kimyasal risk faktörleri arasında parlayıcı, patlayıcı ve yanıcı maddeler, oksitleyici ve ve korozitif kimyasallar kanserojen, mutajen ve toksik bileşikler yer almaktadır.

Gıda fabrikalarında çalışma, ziraatte görev alma ve hayvansal üretimin bir parçası durumlarında daha çok ortaya çıkan biyolojik risk etmenleri olarak karşımıza bakteriler, virüs, mantar ve parazitler çıkmaktadır. Bu etmenlerin hafifi rahatsızlıklar doğurabildiği gibi çalışanlar için ciddi tehlikeler oluşturup topluma yayılma konusunda yüksek riskler barındırabilmektedir.

İş yerinde risk şeklinde değerlendirilerek olumsuz etkiler meydana getirebilecek psikososyal risk etmenleri çalışma ortam ve süresi, ücret, stres, ayrımcılık ve baskılar halinde ortaya çıkar ve tükenmişlik sendromundan, alkolizm, ilaç bağımlılığı ve saldırganlık gibi alternatif işten kaçınma davranışlarına kadar çeşitlilik gösterebilmektedir.

İş kazaları

Bu kavramının en geniş tanımının yer aldığı 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununa göre iş kazası sigortalının iş yerinde bulunduğu sırada, işveren tarafından görev ile başka bir yere gönderilmesi yüzünden asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda, emzikli kadın sigortalının çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda, sigortalının işverence sağlanan bir taşıtla işi yapıldığı yere toplu olarak götürülüp getirilmeleri sırasında meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedence veya ruhça arızaya uğratan olaydır. Bu düzenlemeye göre bir kazanın iş kazası kapsamına girebilmesi için yukarıda sayılan durumlardan en az birinin gerçekleşmesi gerekmektedir.

Kazaların temel nedenleri arasında insan yönetim, makine ve ortam faktörleri yer almaktadır. En çok iş kazası metal, madı tekstil sektörlerinde görülürken; en çok inşaat, nakliyat ve maden alanlarında yaşanmaktadır.

Yangın

Yangın katı, sıvı ve/veya gaz halindeki yanıcı maddelerin kontrol dışında yanma olayıdır. Yanma ise genellikle karbon, hidrojen, kükürt ve fosfor içeren yanıcı maddelerin ısı ve oksijenle birleşmesi sonucu oluşan zincirleme reaksiyondur.

Yangınlar alev, elektrik veya kızgın yüzeylerden kaynaklanabildiği gibi kıvılcım oluşması, statik elektrik gibi yollarla da çıkabilir. Yangınların nedenleri arasında korunma önlemlerini alınmaması, bilgisizlik, ihmal, kazalar, sıçrama, sabotaj ve yıldırım düşmesi gibi tabii olaylar yer almaktadır. Basit katı maddelerden yanıcı hafif metal yangınlarına kadar birçok farklı çeşitte olabilen yangınlar için su, köpük, kuru kimyevi tozlar, karbondioksit ve halon alternatifi söndürücüler kullanılır.

 

 

 

 

 

Kaynak: İstanbul Büyükşehir Belediyesi,  Günlük Hayatımız ve İş Sağlığı Güvenliği Rehberi ,İBB Basımevi, İstanbul 2016, Sayfa : 48-49